Zastanawiasz się nad nowoczesnym systemem ogrzewania domu, który wykorzystuje energię z gruntu, ale Twoja działka jest niewielka lub chcesz uniknąć rozległych prac ziemnych? Jeśli tradycyjny wykop pod kolektor gruntowy jest niemożliwy lub niepraktyczny, warto rozważyć inne rozwiązanie.
W tym artykule przybliżę Ci, czym są odwierty pod instalacje i dlaczego stanowią skuteczną alternatywę, gdy standardowe metody zawiodą. Dowiesz się, jak dobierać ich parametry, jakie formalności są związane z ich wykonaniem oraz jak działają w kontekście gruntowych pomp ciepła.
W Polsce coraz śmielej inwestujemy w odnawialne źródła energii, a odwierty pod instalacje, zwłaszcza te związane z geotermią i pompami ciepła, nabierają tempa. To fascynujący temat, który pozwala nam czerpać energię prosto z ziemi.
Ciekawostki o odwiertach pod instalacje geotermalne i pompy ciepła w Polsce
Szykuje nam się prawdziwy rekord! W Szaflarach planowany jest odwiert geotermalny Bańska PGP-4, który ma sięgnąć aż
7 kilometrów. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, będzie to światowy rekord, a temperatura wody, którą uda nam się osiągnąć, ma dochodzić do
150°C. Prace już trwają, a odwiert ma na koncie ponad
2260 metrów. Start projektu nastąpił w kwietniu 2024 roku.
Warto wspomnieć, że nieco wcześniej, bo w latach 80. XX wieku, na Podkarpaciu wykonano odwiert przekraczający
7,5 km. Jednak jego celem były badania węglowodorów, a nie pozyskiwanie energii cieplnej.
Statystyki dotyczące odwiertów i powiązanych instalacji
Jeśli chodzi o pompy ciepła, to w Polsce mamy już około
85 tysięcy geotermalnych jednostek działających na koniec 2022 roku. Często do ich zasilania wykorzystuje się pionowe odwierty o głębokości do
100 metrów, które służą jako dolne źródło ciepła. Rynek pomp ciepła rośnie w zaskakującym tempie – w 2019 roku sprzedano ich około
20,3 tysiąca, co oznacza wzrost o 91% w porównaniu z rokiem poprzednim. Pod koniec tego samego roku pracowało już łącznie
128 tysięcy takich urządzeń.
Prognozy na przyszłość są równie optymistyczne. Szacuje się, że do 2030 roku w polskich domach jednorodzinnych może działać nawet od
1,09 do 2,08 miliona pomp ciepła. Stanowiłoby to około 10% wszystkich budynków, a ich łączna moc dostarczająca energię wyniosłaby
29,81 PJ/rok.
Sam odwiert w Szaflarach to spory wydatek – jego koszt to około
132 milionów złotych, a pieniądze na ten cel pochodzą z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Dodatkowe
60 milionów złotych z programu Polski Ład nie pokrywa jednak całości potrzebnych środków.
Z technicznego punktu widzenia, odwiert w Szaflarach ma średnicę początkową
24 cale, która zmniejsza się wraz z głębokością. Po osiągnięciu
2880 metrów (planowo w lipcu) przeprowadzane są badania parametrów wody. Już na głębokości
5 kilometrów odkryto tam zbiornik z wodą o temperaturze
120°C.
Odwierty pionowe w pompach ciepła wymagają stałego monitorowania temperatury, aby zapewnić maksymalną efektywność. Kluczowe są profile "start/stop" odwiertu.
Co ciekawe, istnieją już dane na temat głębokości odwiertów, które są stosowane w kontekście pomp ciepła:
- Średnia głębokość odwiertów dla pomp ciepła wynosi zazwyczaj do 100 m.
- Wspomniany odwiert w Szaflarach ma docelowo osiągnąć 7 km głębokości.
Powiązane tematy: wzrost instalacji OZE i magazynów ciepła
Transformacja energetyczna to nie tylko odwierty. Obserwujemy dynamiczny wzrost instalacji Odnawialnych Źródeł Energii (OZE). Pomiędzy 2019 rokiem a wrześniem 2025 roku liczba przyłączonych mikroinstalacji wzrosła aż
29-krotnie, a ich moc zwiększyła się
39-krotnie. Rekordowy pod tym względem był rok 2021, kiedy to podłączono
396 tysięcy instalacji o łącznej mocy ponad
3 GW. W 2024 roku zanotowaliśmy spadek, ale nadal jest to znacząca liczba:
139 tysięcy sztuk o mocy
1,42 GW.
Równie ważny jest rozwój magazynów ciepła (TES). Potencjał tego rynku do 2030 roku szacuje się na
24,5 miliarda złotych. Tylko dla ciepłowni o mocy 10–50 MW potencjał ten wynosi
7,5 miliarda złotych. Jeśli chodzi o domowe zastosowania, przewiduje się zapotrzebowanie na około
6,6 miliona sztuk buforów ciepła, co oznacza wzrost ich pojemności z
234 GWh w 2019 roku do ponad
800 GWh.
Projekty geotermalne są ważnym elementem transformacji energetycznej, jednak czasami napotykają na opóźnienia techniczne, jak miało to miejsce na przykład w Koninie z kolumną filtrową.
Warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych danych:
- Liczba mikroinstalacji OZE rosła dynamicznie od 2019 roku.
- Rynek magazynów ciepła ma duży potencjał rozwoju do 2030 roku.
- Pompy ciepła odgrywają coraz większą rolę w ogrzewaniu budynków.
| Parametr |
Wartość |
Uwagi |
| Najgłębszy planowany odwiert |
7 km |
Szaflary (Bańska PGP-4), rekordowa temperatura wody do 150°C |
| Obecna głębokość odwiertu w Szaflarach |
>2260 m |
Prace trwają od kwietnia 2024 r. |
| Liczba geotermalnych pomp ciepła w Polsce (2022) |
ok. 85 tys. |
Często z odwiertami do 100 m |
| Prognozowana liczba pomp ciepła w domach jednorodzinnych (do 2030) |
1,09–2,08 mln |
Udział 10% w budynkach |
| Koszt odwiertu w Szaflarach |
ok. 132 mln zł |
Finansowany przez NFOŚiGW |
| Potencjał rynku magazynów ciepła (do 2030) |
24,5 mld zł |
Dla ciepłowni 10-50 MW: 7,5 mld zł |
